Criteria Zelfstandigenwet getest in de praktijk: werkbaar, maar met open vragen
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 9 november 2026 het rapport 'Onderzoek criteria Zelfstandigenwet' gepubliceerd. Onderzoeksbureau MARE legde daarvoor de voorgestelde criteria van de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets voor aan opdrachtgevers en zzp'ers. Het rapport dateert van 27 oktober 2026. De internetconsultatie over het conceptwetsvoorstel liep van 1 tot en met 29 oktober 2026.
Hoe is er onderzocht?
Wie de uitkomsten wil wegen, moet naar de opzet kijken. Het gaat om kwalitatief onderzoek: tien online diepte-interviews van 45 minuten en twee online focusgroepen van 90 minuten met elk vier deelnemers. In totaal deden achttien mensen mee, tien opdrachtgevers en acht zzp'ers. Zij kenden vooraf het volledige wetsvoorstel en de toelichting niet. MARE schrijft zelf dat de uitkomsten 'indicatief en hypothese vormend' zijn en geen cijfermatig bewezen feiten.
Werkbaar concept, criteria met open vragen
De opzet met twee toetsen werd door de deelnemers als duidelijk en werkbaar ervaren. Bij de afzonderlijke criteria rezen wel vragen. Zo is het aantal van drie opdrachtgevers of klanten helder, maar de periode waarover dat aantal moet worden gehaald niet. Ook was niet duidelijk hoe de eis dat de zelfstandige vrij is om te bepalen hoe het werk wordt uitgevoerd, zich verhoudt tot werken volgens instructies en werkprotocollen, wat in de praktijk veel voorkomt. Daarnaast stelden deelnemers vragen over werken voor eigen rekening en risico wanneer elk gewerkt uur wordt gefactureerd. Opdrachtgevers vonden de criteria bovendien lastig te controleren.
En als niet aan de toetsen wordt voldaan?
Volgens de consultatietekst ontstaat dan niet automatisch een arbeidsovereenkomst; de beoordeling vindt plaats volgens het bestaande toetsingskader van artikel 7:610 lid 1 BW. Voor de deelnemers was dat terugvallen op de huidige regels 'niet voldoende geruststellend'.
Praktische tips
Lees het rapport als signaal van mogelijke knelpunten, niet als representatief oordeel: het gaat om achttien deelnemers zonder kennis van het volledige wetsvoorstel.
Leg bij opdrachten nu al vast wat er over de wijze van uitvoering, instructies en werkprotocollen is afgesproken, en hoe dat in de praktijk gaat.
Blijf contracten toetsen aan artikel 7:610 BW: ook als de Zelfstandigenwet er komt, blijft dat kader gelden wanneer niet aan de toetsen wordt voldaan.
Meer over dit onderwerp lees je in onze kennisbank en in onze eerdere Insight over de veilige haven. Vragen over je eigen situatie? Neem contact met ons op.
Bron: https://open.overheid.nl/details/60ae0e2a-8229-43d2-ab90-5a64518bc199, https://www.internetconsultatie.nl/verduidelijkingzelfstandigenwet
Deze blog bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Neem voor advies over je specifieke situatie contact met ons op.
